শেষ কলম

মাতৃভাষা আৰু আমাৰ দায়িত্ব

অসমীয়া ভাষাৰ ব্যৱহাৰ আৰু বিদ্যালয়ত অসমীয়া ভাষা শিক্ষণ মাধ্যম হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত ইতিমধ্যে যথেষ্ট বাদানুবাদ আৰম্ভ হৈছে আৰু এই সন্দৰ্ভত সকলোৱে একমত হ'ব পৰাকৈ যিকোনো এটা সিদ্ধান্ত এতিয়ালৈকে আৱিষ্কাৰ হোৱা নাই(হয়তু নহব)। অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচাৰ, ব্যৱহাৰ, অসমৰ শিক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে কেৱল অসমীয়া ভাষাৰ ব্যৱহাৰ কৰা আদিবোৰ সততে সংবাদ মাধ্যমৰ শীৰ্ষস্থান অধিকাৰ কৰা দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। প্ৰত্যেক বছৰে মেট্ৰিকৰ ফলাফল ঘোষণা কৰাৰ পাছত বাতৰিকাগজৰ শিৰোনামবোৰেও (উদাহৰণস্বৰূপে ব্যক্তিগত খণ্ডৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ জয়যাত্ৰা) এইক্ষেত্ৰত এক ভূমিকা বহন কৰা দেখা যায়।

পোনপ্ৰথমে আমি ইংৰাজী ভাষাৰ আগ্ৰাসনৰ কথাকে যদি চাবলৈ যাওঁ, ইয়াৰ মূলতে হ'ল ইংৰাজসকলৰ সমগ্ৰ বিশ্বত উপনিৱেশ স্থাপনৰ যি প্ৰক্ৰিয়া, তাৰ ফলত প্ৰায় সৰু বৰ সকলো দেশতে এই ভাষাৰ প্ৰচলন আৰু ফলাফলস্বৰূপে বিশ্বৰ প্ৰধান ভাষা হিচাপে এতিয়া ইংৰাজী ভাষাৰ সিংহাসন লাভ। প্ৰায়সংখ্যক দেশৰে প্ৰধান ভাষা(official language) হিচাপে ইংৰাজী ভাষা ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে আৰু শেহতীয়া তথ্যমতে সমগ্ৰ বিশ্বৰ দুই মিলিয়ন লোকে তথ্যৰ আদান প্ৰদান বা কথা বাৰ্তাৰ বাবে ইংৰাজীক ভাষাৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। বিশ্বৰ সকলো ভাষা শিকি বুজি লোৱাটো সকলোৰে বাবে কোনোমতেই সম্ভৱ নহয় আৰু সেয়েহে ইংৰাজী ভাষাৰ বহুল প্ৰচলনে যেন আমাক সকলো প্ৰান্তৰ লোকৰ মাজত এখন সেঁতু গঢ়ি দিছে। যিকোনো ভাষাৰ মহৎ সাহিত্যৰাজি ইংৰাজীলৈ তৰ্জমা কৰাৰ কাৰণে কেৱল আমি সেইসমূহৰ সোৱাদ ল'ব পৰাই নহয়, ইয়াৰ জৰিয়তে দুয়োটা ভাষাই চহকী হৈ পৰে।

আনহাতে মাতৃভাষা হৈছে আমাৰ অন্তৰৰ ভাষা, হৃদয়ৰ পৰা নিগৰি অহা ভাষা। মাতৃভাষা বিষয়টো আমি কোনোমতেই আওকান কৰিব নোৱাৰো, ঠেক গণ্ডীৰ মাজত আবদ্ধ কৰি ৰখা বিষয় ই প্ৰকৃততে নহয়। ইতিহাস বিচাৰ কৰি চালে দেখা যায় আহোমৰ দিনৰ পৰাই অসমত বিভিন্ন জাতি জন গোষ্ঠীৰ মাজত সংযোগী ভাষা হিচাপে অসমীয়া ভাষাই আছিল মাধ্যম আৰু সেইহেতু অসমীয়াই অসমৰ মাতৃভাষা। মাতৃভাষাৰ জৰিয়তে আমাৰ মনৰ ভাৱ অকণো খোকোজা নলগাকৈ, সুন্দৰকৈ ব্যক্ত কৰিব পাৰোঁ-ইয়াৰ জৰিয়তে আমাৰ চিন্তাশক্তিৰ সঠিক বিকাশ সম্ভৱ। মাতৃভাষাৰ ব্যৱহাৰে জাতি জনগোষ্ঠীৰ মাজত একতাৰ ভাৱ জগাই তোলাতো সহায় কৰে। আনহাতে বিদ্যালয়ত আৰম্ভণিৰে পৰা মাতৃভাষাত শিক্ষাপ্ৰদানে শিশুক পৰিৱেশটোত নিজকে সহজ কৰি তোলাত সহায়ক কৰি তোলে, বিষয়বস্তু আয়ত্ব কৰাত সহজ হয়। শেহতীয়া বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ দ্বাৰা প্ৰমাণিত হৈছে যে প্ৰথম আঠ বছৰলৈকে শিশুৰ শিক্ষাৰ মাধ্যম যদি মাতৃভাষা হয় বা ঘৰত কথা বতৰাত ব্যৱহাৰ কৰা ভাষাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়,তেন্তে তেওঁলোকৰ শিক্ষাগ্ৰহণৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগতে অন্য ভাষা শিকাৰ ক্ষেত্ৰতো ভাল প্ৰদৰ্শন দাঙি ধৰাত সফল হব পাৰে। তাৰোপৰি ঘৰত অভিভাৱকেও কিবা শিকাই বুজাই দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত যদি ঘৰত সদায় কোৱা ভাষাকে ব্যৱহাৰ কৰে, শিশুটিৰ কাৰণে কথাতো অনুধাৱন কৰাত সহজ হোৱাৰ লগতে সমগ্ৰ পৰিৱেশটোত সি অসহজ হৈ পৰাৰ পৰা ৰক্ষা পৰে।

অৱশ্যে শিক্ষাৰ মাধ্যম যিয়ে নহওক, মাতৃভাষাৰ লগতে আমি অন্য ভাষা শিকিলে আমাৰ জ্ঞানৰ পৰিসৰ বিস্তৰ হব পাৰে। আমি কি মাধ্যমত পঢ়িছো সেয়া বাচ বিচাৰ নকৰি সকলোতে সমানে পাৰদৰ্শী হব পাৰিছোনে নাই, সেইটোহে মুখ্য কথা। কাৰণ অসমীয়া মাধ্যমত পঢ়িও আমি যদি ইংৰাজী ভাষাটো নাজানো বা ইংৰাজী মাধ্যমত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি নিজৰ মাতৃভাষাটোকে ভালদৰে ক’বলৈ, পঢ়িবলৈ নাজানো, তাতকৈ দুৰ্ভাগ্যজনক আৰু দুখৰ কথা একো হব নোৱাৰে। ই চৰম লাজৰ কথা। নিজৰ মাতৃভাষাতকৈ সুৱদি , সৰল আন একো হব নোৱাৰে। জন্ম হৈ কথা ক’বলৈ শিকাৰে পৰা আমি যি ভাষাত কথা কওঁ, ঘৰৰ মানুহৰ লগত বাৰ্তা বিনিময় কৰোঁ, ডাঙৰ হৈ পঢ়ি শুনি সেই একেটা ভাষাকে শুদ্ধকৈ, ভালদৰে কবলৈ নিশিকিলে বেলেগ সকলোৱে আমাক পুতৌ কৰাৰ সুবিধা পাব। নিজৰ আইৰ ভাষাটোকে যদি আমি নিজে অৱহেলা কৰোঁ, তেন্তে ইয়াৰ ৰক্ষাকৰ্তা হব কোন? মাতৃভাষা অবিহনে কোনো জাতি বৰ্তি থকা অসম্ভৱ।

কিন্তু আজিৰ এই বিশ্বায়নৰ যুগত আমি যদি ইংৰাজী ভাষাটোৰ প্ৰয়োগ সম্বন্ধে সচেতন হৈ নপৰো, তেন্তে বিশ্বখনৰ গতিৰ লগত আমি তাল মিলাই খোজ কাঢ়িবলৈ সমৰ্থবান হ'ম জানো? ইন্টাৰনেটত যিকোনো এটা প্ৰবন্ধ বিচাৰোতেও ইংৰাজী ভাষাতহে ই সহজলভ্য, ৱিকিপেডিয়াৰ( অনলাইন বিশ্বকোষ) ইংৰাজী সংস্কৰণত প্ৰায় ৪৮৯৩০৬৫ টাৰো অধিক বিভিন্ন বিষয়ৰ প্ৰৱন্ধ থকাৰ বিপৰীতে অন্য ভাষাত ইয়াৰ পৰিমাণ তেনেই কম। বাহিৰলৈ ওলাই যোৱাৰ পাছতো ইংৰাজী ভাষা নাজানিলে অসহায় অৱস্থাত আমাক সহায় কৰোঁতাও হয়তু কোনো নোলাব। গতিকে সৰুৰে পৰা যদি মাতৃভাষাৰ সমানে সমানে ইংৰাজী কোৱাৰ অভ্যাসো অৰ্জন কৰি লোৱা নহয়, তেন্তে পাছলৈ যথেষ্ট অসুবিধাৰ সন্মুখীন হবলগা হয়। বিজ্ঞানশিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো দেখা যায়, কিছুমান বৈজ্ঞানিক শব্দৰ,যেনে তাপগতিবিজ্ঞানৰ এনট্ৰপি শব্দটোৰ, অসমীয়া ৰূপ ওলোৱা নাই। এনেক্ষেত্ৰত ছাত্ৰ ছাত্ৰীয়ে শব্দটোৰ লগত পৰিচয় বা ব্যৱহাৰ কৰোতেও ইংৰাজী ভাষাতেই হব।

কিন্তু সেইবুলি আমি নিজৰ মাতৃভাষাক আওকাণ কৰাতো যুক্তিৰ কথা হ'ব নোৱাৰে। ইংৰাজী মাধ্যমত শিক্ষা লাভ কৰিও আমি নিজৰ মাতৃভাষা শুদ্ধকৈ ক’ব পৰাটো বা অইন যিকোনো ভাষা আয়ত্ব কৰিব পৰাটো প্ৰকৃততে গৌৰৱৰ কথা।

এইখিনিতে জাপান আৰু চীনদেশৰ কথা উনুকিয়াই নথলে আধৰুৱা হৈ ৰব। জাপান আৰু চীনে ইংৰাজীভাষা বৰ্জন কৰি কেৱল নিজৰ মাতৃভাষা ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত পাৰদৰ্শিতা অৰ্জন কৰাৰ খবৰে ইতিমধ্যে সকলোতে বিয়পি পৰিছে। ইয়াৰ মূলতে আছে তেওঁলোকৰ নিজৰ জাতি, নিজৰ ভাষাৰ প্ৰতি থকা সুতীব্ৰ টান। তেওঁলোক নিজক লৈ, নিজস্বতাক লৈ সদাসচেতন। এইবোৰৰ তুলনাত আমাৰ অসমীয়া ভাষা যথেষ্ট পিছপৰা বা আমি যথেষ্ট পিছ পৰি আছোঁ। বিশ্বায়নৰ প্ৰভাৱে আমাৰ মাতৃভাষাৰ প্ৰতি যি ভাবুকি লৈ আহিছে, মাতৃভাষাৰ প্ৰয়োগৰ গুৰূত্বৰ ওপৰত প্ৰশ্ন তুলি ধৰিছে--সেই সন্দৰ্ভত আমি কেৱল টিভি চেনেলত বাক বিতণ্ডা অথবা আন্দোলন, ধৰ্ণা ইত্যাদিৰ জৰিয়তে ইয়াৰ সমাধান বিচাৰো ফুৰিছোঁ। তাৰ বিপৰীতে আমি আমাৰ আপোন ভাষাটো শক্তিশালীকৰণৰ বাবে চিন্তা চৰ্চা কৰাটোহে যুগুত কথা হব। আমাৰ অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰায়বোৰ লেখাই কেৱল অসমৰ ভিতৰতে সীমাবদ্ধ হৈ ৰৈছে, বাহিৰৰ লোকে ইয়াৰ সোৱাদ লভিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই। আমাৰ বাবে প্ৰচুৰ বুৰঞ্জী সাহিত্য নাই, বিজ্ঞান সাহিত্য, শিশু সাহিত্যৰো অভাৱ। ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় বন্ধ কৰি, ছাইনবৰ্ডত অসমীয়া ভাষা প্ৰয়োগ কৰিলেই আমাৰ ভাষাটি তিষ্ঠি থাকিব বুলি আমি ডাঠি কব নোৱাৰো। ইতিমধ্যে এই সংক্ৰান্তত এক ধুমুহাই আমাক সকলোকে জোকাৰি গৈছে ইণ্টাৰনেটত অসমীয়া ভাষা প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত। কাৰণ UNICODE ত অসমীয়া ভাষাটো বাংলা ভাষাৰ ঠাল হিচাপেহে দেখুওৱা হৈছে। গতিকে জোঁৰ পুৰি হাত পোৱাৰ আগতে আমাৰ ভাষাটো চহকী কৰি তুলি ইয়াক গতিশীল কৰি তোলাটো হ’ব আমাৰ প্ৰথম আৰু প্ৰধান দায়িত্ব। ইতিমধ্যে ইণ্টাৰনেটত যোগেদি অসমীয়া ভাষা সাহিত্য প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা তুংগত কৰি তোলা হৈছে। ৱিকিপেডিয়াৰ ইংৰাজী প্ৰৱন্ধসমূহৰ অনুবাদ তথা নতুন বিষয়বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিপেডিয়া সংস্কৰণ, কেইবাখনো ই-আলোচনী, অসমীয়া ব্লগ, অসমীয়া লেখকসকলৰ উৎকৃষ্ট লেখাসমূহ ইণ্টাৰনেটত উপলব্ধকৰণ, কম্পিউটাৰত অসমীয়া সহজকৈ লিখিবৰ বাবে ইউনিকোড চফটৱেৰ আৰু ছচিয়েল নেটৱৰ্ক ছাইটসমুহত এইবোৰৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰে সকলোৰে মনত নিজৰ জাতিৰ বাবে, নিজৰ ভাষাৰ বাবে কিবা এটা কৰাৰ ভাৱ জগাই তুলিলে ই আমাৰ সকলোৰে বাবে আশাৰ বতৰা কঢ়িয়াই আনিব পাৰে।

ভাষাৰ শক্তিৰ কথা তথা চহকীকৰণৰ কথা ক'বলৈ যাওঁতে এটা কথা কোৱাৰ লোভ সামৰিব নোৱাৰিলোঁ। কোৱাণ্টাম বলবিজ্ঞানৰ জটিল তত্ত্ববোৰৰ ব্যাখ্যাৰ বাবে গণিতীয় ফলনৰ সহায় লোৱাটো অপৰিহাৰ্য। ঠিক তেনে একপ্ৰকাৰৰ ফলনৰ উদাহৰণ হৈছে আইগেনফাংছন বা আইগেন ফলন(Eigen Function)। উল্লেখযোগ্য যে এই আইগেন শব্দটো জাৰ্মান ভাষাৰ শব্দ আৰু জাৰ্মান বিজ্ঞানীসকলে কোৱাণ্টাম বলবিজ্ঞানৰ অগ্ৰগতিত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ প্ৰতি সন্মান জনাই এই শব্দটো ইংৰাজীলৈ তৰ্জমা নকৰি Eigen Function হিচাপেই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে।